Skopiowanie cudzego kodu bez zgody autora jest co do zasady naruszeniem prawa autorskiego. Legalne są natomiast: korzystanie z kodu na licencji open source zgodnie z jej warunkami, stworzenie aplikacji o podobnych funkcjach bez kopiowania kodu i chronionych elementów graficznych oraz – w wąskich granicach – badanie działania programu i dekompilacja w celu zapewnienia współdziałania systemów.
Kopiowanie aplikacji brzmi jak przepis na kłopoty prawne. Ale czy zawsze tak jest? Jak zwykle – to zależy. Są sytuacje, w których możesz skorzystać z cudzego kodu bez łamania prawa, a są takie, w których narażasz się na poważne konsekwencje. Wyjaśniam po kolei.
Program komputerowy to utwór chroniony prawem autorskim
Zgodnie z art. 74 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych programy komputerowe są chronione tak jak utwory literackie. Ochrona obejmuje wszystkie formy wyrażenia programu – kod źródłowy i wynikowy. Nie obejmuje natomiast idei i zasad, na których opiera się program, w tym idei leżących u podstaw interfejsów. Według orzecznictwa TSUE chronione nie są też same funkcje programu, język programowania ani format plików danych.
Osobna kwestia to interfejs graficzny (GUI) – czyli to, co widzi użytkownik. Nie jest on chroniony jako program komputerowy, ale może być chroniony jako zwykły utwór, jeśli ma twórczy, indywidualny charakter.
Oznacza to, że – co do zasady – kopiowanie cudzego kodu bez zgody autora to naruszenie prawa. Kiedy więc kopiowanie jest legalne?
Licencje open source
Wielu twórców udostępnia swój kod na licencjach open source, które pozwalają używać, modyfikować i rozpowszechniać kod. Istnieją jednak różne rodzaje tych licencji:
- Licencje copyleft (np. GPL) – możesz modyfikować i rozpowszechniać kod, ale jeśli rozpowszechniasz program zbudowany na takim kodzie, musisz udostępnić go na tych samych zasadach, razem z kodem źródłowym.
- Licencje permisywne (np. MIT, BSD, Apache) – dają więcej swobody. Możesz wykorzystać kod także w projektach zamkniętych i komercyjnych, zwykle pod warunkiem zachowania informacji o autorach i treści licencji.
Zanim użyjesz kodu open source w produkcie komercyjnym, sprawdź dokładnie warunki licencji – złamanie ich oznacza korzystanie z kodu bez prawa.
Własna aplikacja inspirowana inną
Nie możesz skopiować kodu ani twórczych elementów interfejsu graficznego 1:1, ale możesz stworzyć aplikację o podobnej funkcjonalności. Funkcje i ogólne koncepcje działania nie są chronione prawem autorskim – chroniony jest konkretny sposób ich zapisania w kodzie i twórcza forma graficzna. Pamiętaj jednak, że niektóre rozwiązania techniczne mogą być chronione patentem, a łudzące podobieństwo do cudzego produktu może być czynem nieuczciwej konkurencji.
Inżynieria wsteczna (reverse engineering)
Inżynieria wsteczna to analiza działania programu, a czasem odtwarzanie jego kodu, gdy oryginalny kod źródłowy nie jest dostępny. Pomaga m.in. wykrywać złośliwe oprogramowanie i oceniać bezpieczeństwo aplikacji.
Polskie prawo dopuszcza ją tylko w ściśle określonych granicach (art. 75 ustawy):
- osoba, która legalnie korzysta z programu, może obserwować, badać i testować jego działanie, żeby poznać idee i zasady, na których się opiera,
- dekompilacja, czyli odtwarzanie kodu, jest dozwolona tylko wtedy, gdy jest niezbędna do zapewnienia współdziałania z innym programem i pod dodatkowymi warunkami – nie wolno jej używać do stworzenia programu o podobnej formie wyrażenia ani do innych celów.
Zakaz inżynierii wstecznej często pojawia się też w umowach licencyjnych i NDA, ale umowa nie może odebrać uprawnień, które daje użytkownikowi ustawa.
Czego nie robić?
- kopiować kodu bez zgody autora – nawet jeśli zmienisz kilka linijek, to wciąż może być naruszenie prawa,
- podszywać się pod cudze oprogramowanie – to nie tylko naruszenie praw autorskich, ale też czyn nieuczciwej konkurencji,
- liczyć na to, że nikt się nie zorientuje – w świecie IT naruszenia są coraz łatwiejsze do wykrycia, a konsekwencje mogą być kosztowne.
Kopiowanie aplikacji może być legalne, ale tylko w określonych przypadkach – gdy korzystasz z licencji open source zgodnie z jej warunkami, tworzysz własne oprogramowanie inspirowane innym bez kopiowania kodu lub stosujesz inżynierię wsteczną w dozwolonych granicach. W pozostałych sytuacjach narażasz się na poważne konsekwencje prawne.
Najczęstsze pytania
Czy mogę skopiować wygląd cudzej aplikacji?
Ogólny układ i funkcje – tak. Twórcze elementy graficzne, ikony czy charakterystyczny wygląd – nie, bo mogą być chronione prawem autorskim, a zbyt duże podobieństwo może być też czynem nieuczciwej konkurencji.
Czy kod wygenerowany przez AI na podstawie cudzego kodu jest bezpieczny?
Nie zawsze. Jeśli narzędzie odtworzy fragment chronionego kodu, możesz naruszyć cudze prawa, nawet nieświadomie. Warto sprawdzać, czy wygenerowany kod nie pokrywa się z kodem objętym licencją, np. GPL.
Czy aplikacja zbudowana na kodzie GPL musi być darmowa?
Nie musi być darmowa, ale jeśli ją rozpowszechniasz, musisz udostępnić jej kod źródłowy na zasadach licencji GPL.
Zlecasz stworzenie aplikacji albo zatrudniasz programistów?
Zadbaj o umowę, która przenosi na Ciebie prawa do kodu – sprawdź umowy IT w cenniku.
Dodaj komentarz